Openingsrede Dèr Mouw Convent, Kessel-Lo 1)

door Archimedes van Zandvoordt

sex => lat., sexus, van secare [snijden]

Ons woord ´sex´ - of ´seks´ - is verwant aan het woord ´sectie´. Beide woorden zijn een afleiding van het Latijnse werkwoord voor ´snijden´. Deze eigenaardigheid zou verband kunnen houden met de platonische mythe omtrent het ontstaan van de sexen, waarbij tweeslachtige wezens vaneen gesneden werden, om vervolgens levenslang gedoemd te zijn achter elkaars kont aan te lopen. Er klinkt een pseudo-etymologisch verband mee met woorden als ´onderscheid´, ´schepping´ en ´verschil´. De twee halve hermafrodieten zoeken elkaar juist omdat ze zich van elkaar onderscheiden. Het is het verschil dat de dienst uit maakt. Dergelijke redenaties zijn net zo rond en plat als een dubbeltje.

In de muziek geldt: gelijke delen stoten elkaar af, contrasterende delen zoeken de verbinding. Zo zal in de meest eenvoudige dansvorm (a,a,b,b) elke keer weer het verschijnsel zich voordoen dat de op elkaar volgende gelijke delen gescheiden worden door een nadrukkelijke cesuur, terwijl daar waar b op a volgt sprake is van een verbinding, een versmelting. Wie in de retorica een woord herhaalt, zal gebruik moeten maken van een goed hoorbare komma.

Waar het om sex gaat zal lang niet iedereen zich in dit idee kunnen vinden. De gehalveerde magneten gaan van tijd tot tijd hun eigen eigenwijze en zozeer verschillende weg. Ook daar werd in de mythe iets op gevonden. De oorspronkelijke mens was ofwel man-en-vrouw, ofwel man-en-man, ofwel vrouw-en-vrouw. Na de gepleegde sectie (de ´schepping´ of ´scheiding´) zullen de van elkaar losgeraakte tot individu geworden wezens gedwongen zijn hun wederhelft over heel de aarde te zoeken, of die nu van de zelfde sexe is of niet. Een knappe kwinkslag ten behoeve van de knapenliefde, zozeer in trek bij de mythologiserende filosofen. Hier werden met recht uilen naar Athene gedragen. 2)

Hoe het ook zij, na de eerste operatie, waarbij het kind van de moeder gescheiden wordt, is er sprake van een nieuw individu, een ondeelbaar mens. Bewijs: een bizar litteken, centraal op het lichaam. Omfale heet dat, mooi oud: het centrum van de wereld. Wanneer je ooit nog gevraagd wordt je te legitimeren, kun je volstaan met het opstropen van je overhemd of T-shirt: ziehier het geboortebewijs. En ongetwijfeld zijn er inmiddels niet alleen handlezers en iriscopisten te consulteren, maar kan men op donderdagmiddagen tussen 12.30 uur en 15.00 uur zich geheel uitleveren aan de echte navellezer. Of wie meer over zich zelf te weten wenst te komen, kan zich op zaterdagmiddag onder begeleiding overgeven aan het zogenaamde navelstaren. Zat daar niet die geweldige zonnevlecht, motor van het ´kosmisch individu´?

Maar we zouden het over sex (seks) hebben. Bij sex denken we zonder blikken of blozen aan de ´geslachtsdaad´, het verenigen van de tegengestelde condities van twee zich - al dan niet - door geslacht van elkaar onderscheidende individuen.
En over ´sex(ks)isme´. Wacht even. ´Isme´ : ´...geheel van opvattingen, beweging, richting, systeem m.betr.t. het in het grondwoord genoemde´ - zo spreekt van Dale - in dit geval dus van het gesnedene, het halve, het onvolkomene. Laten we het bij het zogenoemde ´geheel van opvattingen´ houden.

Sex(ks)isme is het geheel van opvattingen met betrekking tot de van elkaar losgesneden en zich onderscheidende individuen (def.)

Een isme als sex(ks)- is een geheel van opvattingen dat onderschrijft dat mensen verschillend zijn en zich derhalve - volgens de mythe - tot elkaar aangezogen weten en voelen.
Bedoeld wordt doorgaans echter een visie die bepaalde kenmerken van de ene sex(ks)e tegen die van de andere uitspeelt. Bij dergelijke beweringen ontstaat de behoefte aan voorbeelden. ´Jongens huilen niet´ en ´meisjes zijn mooi´ behoren tot bedoeld isme. De reeks valt schier eindeloos uit te breiden. Ten slotte belanden we bij uitdrukkingen als ´ik kan erin komen´, ´zij legt zich erbij neer´ en ´hij staat zijn mannetje´. Er zijn mensen die hier iets op tegen hebben.
In de meeste gevallen wordt geägeerd tegen een schijnbaar nodeloos onderscheid. Deze agitatie vormt de basis van het anti-sex(ks)isme, het feminisme en aanverwante artikelen des geloofs. Afgezien van het feit dat er eenvoudigweg vervelende, stompzinnige en boosaardige mensen rondlopen, hebben dergelijke ismes geen grond van bestaan, daar ze, zoals een waar isme betaamt, niet doen dan generaliseren, en gedrag beoordelen vanuit de toneelkijker van het eigen gelijk.
Sex(ks)isme ontstond uit anti-sex(ks)isme. Daar heeft het ook z´n kwade daglicht aan over gehouden. Van Dale spreekt over ´discriminatie op grond van geslacht´. ´Discriminatie´ betekent in de grond niets anders dan ´sex(ks)´, onderscheid, geslachtelijkheid. Derhalve staat er feitelijk iets als ´discriminatie op grond van discriminatie´. Wie discrimineert is slecht, boosaardig en verdorven, omdat hij het waagt onderscheid te maken daar waar het niet hoort te zijn. De vervalsing zit ´m in het morele oordeel, dat niet anders kan dan generaliseren, en dus fouten maken. Sex(ks)isme bestaat niet. Er bestaat slechts anti-sex(ks)isme.

Vervelende mannen en/of vrouwen verzinnen vervolgens een anti-sex(ks)istische reclame-campagne. Een aantal al dan niet vermaarde striptekenaars wordt uitgenodigd een ontwerp te maken voor posters waaruit moet blijken dat wanneer een vrouw ´nee´ zegt, ze ook ´nee´ bedoelt [sic.]. Er bestaan ongetwijfeld lastige mannen en vrouwen die ervan uitgaan dat een avondje uit vanzelfsprekend resulteert in een geslachtelijk ritueel - sex(ks) - ofwel een ´avondje in´. Volgens de campagnemakers zijn dit alleen mannen. En die mannen gedragen zich ook allemaal op de zelfde oenige manier. Terwijl de vrouwen ondertussen heel ijverig nee zitten te bedoelen. Zo is een anti-sex(ks)istisch bedoelde campagne uitgelopen op een staaltje ´sex(ks)isme van de ergste soort´.

Het probleem ligt in de werkelijkheid, en dat wat men daarvoor houdt. Sex(ks)isme is geen werkelijkheid per se. Het is voor het grootste deel geprojecteerde fantasie. De hele idee berust op de vergissing dat wanneer je iets - in dit geval een waanvoorstelling - maar een naam geeft, het dan ook meteen bestaat. De kunst van de reclame-ontwerpers is vervolgens niet dan een poging de goegemeente daarin te laten geloven.

Toen Hermes, toch al van alle markten thuis, het in z´n hoofd haalde Afrodite te verleiden, werd de ´schuimgeborene´ zwanger en baarde Herm-Afrodite. De spruit had het in zijn/haar hoofd gehaald van beide geslachten voorzien ter wereld te komen en werd zo voorbeeld en trots van alle halfslachtigen. Koning Eenoog zegevierde over zijn in het duister tastende onderdanen. Nu heeft Afrodite zelden nee gezegd, en zeker nooit nee bedoeld, zeker niet wanneer het de immer paraat staande Hermes betrof, toch heeft zij even met haar ogen moeten knipperen toen ze haar kind ter wereld bracht. ´Die zal het nog ver schoppen,´ dacht ze, waarna ze de hele kwestie even snel weer vergeten was, want ze kreeg Tarzan Ares in het oog... Maar dat is een ander verhaal.
In dit soort geschiedenissen is werkelijk iedereen ´van de ergste soort´.

Enkele eeuwen later zijn er een aantal te vroeg gebluste dames in de weer een boom om te zagen die z´n weerga niet kent: het groeisel biedt als ooft een rijke keur aan mannen. Zij dragen uniformen en drinken wijn, alsof zij niet ter plekke zijn. Maar de meisjes hebben snode plannen: de stam heeft de strop al om de nek, er hoeft nog slechts gezaagd te worden. Er is een brutaaltje onder de gelederen die al vervaarlijk met een bezemsteel in de weer is. Een ander staat met een merkwaardig verticaal opgerichte ladder te wachten tot het moment waarop bedoelde verloofde eens aanstalten maakt in haar schoot te vallen. Eentje heeft haar buit al binnen: kordaat stevent zij het plaatje uit met de gade van haar gading. En dan is er nog die ene, uiterst links, die in een schijnbaar radeloos gebaar haar armen ten hemel heft. Wordt het haar te veel? Of heeft zij een afspraak met haar eigen, zelfverkoren boompje? Ook al bedoelde de tekenaar wellicht extase, levensdrift of godsvrucht, het komt allemaal wat slapjes over. Het lijkt wel of die vrouw niet weet wat ze wil! Dat kun je van die anderen niet zeggen. Die gaan lustig voort met nee bedoelen terwijl ze dat ook ijverig zeggen.

uw,
Archimedes van Zandvoordt

1) zie voor geschiedenis en de "Bob Ross Conspiracy" onder meer Kessel-Lo

2) De laat-middeleeuwse alchemist grijpt weer terug naar de geslachtelijke oervorm. Het proces is pas dan geslaagd te noemen, wanneer het goud en het zilver, de "koning" en de "koningin" der alchemisten, in de gestage warmte van het bad - ´au bain Marie´ - tezamen gebracht zijn en met elkaar versmelten. Slechts dan kon het doel, de ´Rebis´ of het ´twee-ding´, waarmee niets anders bedoeld werd dan de spreekwoordelijk geworden Steen der Wijzen, bereikt worden. Dit heet ´sexisme van de ergste soort´.